Từ kỳ tính thuế năm 2026, người lao động Việt Nam áp dụng một biểu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hoàn toàn mới theo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi (Luật số 109/2025/QH15). Thay vì biểu lũy tiến 7 bậc quen thuộc suốt hơn một thập kỷ qua, biểu thuế mới chỉ còn 5 bậc, giúp việc tính toán đơn giản hơn và giảm bớt phần thuế phải nộp ở nhiều mức thu nhập. Bài viết này giải thích cách tính chi tiết, kèm ví dụ thực tế để bạn tự đối chiếu thu nhập của mình.
1. Biểu thuế thu nhập cá nhân 5 bậc từ 2026
Thuế TNCN từ tiền lương, tiền công vẫn được tính theo phương pháp lũy tiến từng phần: phần thu nhập tính thuế nằm ở bậc nào chịu thuế suất của bậc đó. Biểu thuế 5 bậc áp dụng từ kỳ tính thuế 2026 như sau:
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất | Số tiền trừ nhanh |
|---|---|---|---|
| 1 | Đến 10 triệu đồng | 5% | 0 |
| 2 | Trên 10 đến 30 triệu đồng | 10% | 0,5 triệu đồng |
| 3 | Trên 30 đến 60 triệu đồng | 20% | 3,5 triệu đồng |
| 4 | Trên 60 đến 100 triệu đồng | 30% | 9,5 triệu đồng |
| 5 | Trên 100 triệu đồng | 35% | 14,5 triệu đồng |
"Số tiền trừ nhanh" là cách tính rút gọn giúp bạn không cần cộng dồn thuế từng bậc thấp hơn. Công thức tính nhanh:
Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất bậc đó − Số tiền trừ nhanh
2. Thu nhập tính thuế được xác định thế nào?
Thu nhập tính thuế không phải là lương Gross hay tổng thu nhập bạn nhận được, mà là phần còn lại sau khi trừ các khoản sau:
- Bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng: 10,5% lương (BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1%).
- Giảm trừ gia cảnh cho bản thân: 15,5 triệu đồng/tháng.
- Giảm trừ gia cảnh cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký: 6,2 triệu đồng/tháng/người.
- Các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học hợp lệ (nếu có).
Ngoài ra, từ 2026, tiền lương làm thêm giờ và làm việc ban đêm được miễn thuế toàn bộ phần chênh lệch so với lương giờ làm việc bình thường, và tiền ăn ca không còn bị giới hạn mức miễn thuế 730.000 đồng/tháng như trước — góp phần giảm đáng kể thu nhập tính thuế cho người lao động làm thêm giờ hoặc ca đêm.
3. Ví dụ tính thuế theo các mức lương phổ biến
Giả sử người lao động không có người phụ thuộc, lương Gross dùng toàn bộ để tính bảo hiểm (chưa vượt trần đóng bảo hiểm):
Ví dụ 1: lương Gross 15 triệu đồng/tháng
- Bảo hiểm phải đóng: 15.000.000 × 10,5% = 1.575.000 đồng
- Thu nhập trước giảm trừ: 15.000.000 − 1.575.000 = 13.425.000 đồng
- Giảm trừ bản thân: 15.500.000 đồng
- Thu nhập tính thuế: 13.425.000 − 15.500.000 < 0 → chưa phải nộp thuế TNCN.
Ví dụ 2: lương Gross 30 triệu đồng/tháng
- Bảo hiểm phải đóng: 30.000.000 × 10,5% = 3.150.000 đồng
- Thu nhập trước giảm trừ: 30.000.000 − 3.150.000 = 26.850.000 đồng
- Thu nhập tính thuế: 26.850.000 − 15.500.000 = 11.350.000 đồng (rơi vào bậc 2)
- Thuế TNCN: 11.350.000 × 10% − 500.000 = 635.000 đồng/tháng
Ví dụ 3: lương Gross 60 triệu đồng/tháng (đã áp trần bảo hiểm)
Mức 60 triệu vượt trần đóng BHXH + BHYT (46,8 triệu), nên phần bảo hiểm này chỉ tính trên trần; riêng BHTN vẫn tính trên 60 triệu vì chưa chạm trần vùng I (106,2 triệu):
- BHXH + BHYT (9,5%): 46.800.000 × 9,5% = 4.446.000 đồng
- BHTN (1%): 60.000.000 × 1% = 600.000 đồng
- Tổng bảo hiểm: 5.046.000 đồng
- Thu nhập trước giảm trừ: 60.000.000 − 5.046.000 = 54.954.000 đồng
- Thu nhập tính thuế: 54.954.000 − 15.500.000 = 39.454.000 đồng (rơi vào bậc 3)
- Thuế TNCN: 39.454.000 × 20% − 3.500.000 = 4.390.800 đồng/tháng
Lưu ý: ví dụ 1 và 2 có lương dưới trần nên bảo hiểm = 10,5% lương. Từ ví dụ 3 trở đi, khi lương vượt trần (20 lần lương cơ sở cho BHXH/BHYT, 20 lần lương tối thiểu vùng cho BHTN), phần vượt trần không phải đóng bảo hiểm. Công cụ tính lương trên website đã tự xử lý các mức trần này.
4. So sánh với biểu thuế 7 bậc cũ
Biểu thuế cũ có 7 bậc với các mức 5/10/15/20/25/30/35%, bậc thấp nhất chỉ áp dụng cho thu nhập tính thuế đến 5 triệu đồng và khoảng cách giữa các bậc khá hẹp (5 triệu, 10 triệu...). Biểu mới gộp các bậc thấp lại (bậc 1 giãn ra đến 10 triệu, bậc 2 giãn đến 30 triệu), nên phần lớn người lao động có thu nhập tính thuế dưới 30 triệu đồng/tháng sẽ chịu thuế suất thấp hơn hoặc bằng so với trước, đồng thời cách tính cũng gọn hơn vì ít bậc hơn.
5. Thời điểm áp dụng
Luật số 109/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, tuy nhiên các quy định liên quan đến biểu thuế lũy tiến và mức giảm trừ gia cảnh mới được áp dụng ngay từ kỳ tính thuế năm 2026, tức từ ngày 01/01/2026. Điều này có nghĩa khi quyết toán thuế TNCN cho cả năm 2026, người lao động sẽ áp dụng biểu thuế và mức giảm trừ mới cho toàn bộ 12 tháng trong năm.
Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo, được tổng hợp theo quy định pháp luật tại thời điểm biên soạn. Vui lòng đối chiếu văn bản pháp luật chính thức hoặc cơ quan thuế khi cần áp dụng cho trường hợp cụ thể.