Khi vay ngân hàng để mua nhà, mua xe hoặc vay tiêu dùng, bạn thường được lựa chọn giữa hai phương thức tính lãi: dư nợ gốc (lãi cố định) và dư nợ giảm dần. Hai cách này cho ra số tiền trả hàng tháng và tổng lãi rất khác nhau, dù cùng lãi suất và kỳ hạn vay. Bài viết so sánh cụ thể để bạn dễ dàng chọn phương thức phù hợp.
1. Dư nợ gốc là gì?
Với phương thức dư nợ gốc, lãi hàng tháng được tính cố định trên số tiền vay ban đầu trong suốt kỳ hạn vay, bất kể bạn đã trả được bao nhiêu gốc. Công thức:
Gốc phải trả mỗi tháng = Số tiền vay / Số tháng vay
Lãi phải trả mỗi tháng = Số tiền vay ban đầu × (lãi suất năm / 12)
Vì lãi luôn tính trên số tiền vay ban đầu, số tiền lãi mỗi tháng không đổi trong suốt thời gian vay, dẫn đến tổng lãi phải trả cao hơn so với dư nợ giảm dần.
2. Dư nợ giảm dần là gì?
Với phương thức dư nợ giảm dần, lãi mỗi tháng được tính trên số dư nợ còn lại sau khi đã trừ phần gốc đã trả các kỳ trước. Công thức:
Gốc phải trả mỗi tháng = Số tiền vay / Số tháng vay
Lãi kỳ k = Dư nợ còn lại đầu kỳ k × (lãi suất năm / 12)
Dư nợ còn lại giảm dần sau mỗi kỳ trả gốc
Do dư nợ giảm dần theo thời gian, số tiền lãi mỗi tháng cũng giảm dần, khiến tổng số tiền phải trả mỗi tháng (gốc + lãi) giảm dần theo thời gian, và tổng lãi phải trả toàn kỳ hạn thấp hơn.
3. Ví dụ số cụ thể: vay 500 triệu đồng, lãi suất 10%/năm, 12 tháng
| Tiêu chí | Dư nợ gốc | Dư nợ giảm dần |
|---|---|---|
| Gốc trả mỗi tháng | 41.666.667 đồng | 41.666.667 đồng |
| Lãi tháng 1 | 4.166.667 đồng | 4.166.667 đồng |
| Lãi tháng 12 | 4.166.667 đồng (không đổi) | 347.222 đồng (giảm dần) |
| Tổng lãi cả kỳ hạn | ≈ 27.083.333 đồng | ≈ 27.083.333 × ~50% (thấp hơn đáng kể) |
Lưu ý số liệu minh hoạ mang tính chất khái quát để thấy xu hướng; số chính xác từng tháng phụ thuộc vào cách làm tròn và quy ước tính lãi của từng ngân hàng. Điểm mấu chốt là dư nợ gốc giữ nguyên số tiền lãi mỗi tháng, trong khi dư nợ giảm dần khiến lãi giảm dần theo dư nợ còn lại, nên tổng lãi phải trả của dư nợ giảm dần luôn thấp hơn hoặc bằng dư nợ gốc với cùng lãi suất danh nghĩa và kỳ hạn.
4. Ưu, nhược điểm từng phương thức
Dư nợ gốc
- Ưu điểm: số tiền trả mỗi tháng cố định, dễ lên kế hoạch chi tiêu.
- Nhược điểm: tổng lãi phải trả cao hơn dư nợ giảm dần cùng điều kiện vay.
Dư nợ giảm dần
- Ưu điểm: tổng lãi phải trả thấp hơn, tiết kiệm chi phí vay dài hạn.
- Nhược điểm: số tiền trả các tháng đầu cao hơn (do lãi tính trên dư nợ còn nguyên), cần cân đối dòng tiền tốt ở giai đoạn đầu vay.
5. Nên chọn phương thức nào?
Nếu ngân hàng cho phép lựa chọn và bạn có khả năng chi trả số tiền lớn hơn ở những tháng đầu, dư nợ giảm dần thường tối ưu hơn về tổng chi phí lãi vay. Nếu bạn ưu tiên sự ổn định, dễ dự trù ngân sách hàng tháng và chấp nhận trả tổng lãi nhiều hơn một chút, dư nợ gốc vẫn là lựa chọn hợp lý. Với các khoản vay mua nhà kỳ hạn dài (15-25 năm), chênh lệch tổng lãi giữa hai phương thức có thể rất lớn, nên cần tính toán kỹ trước khi ký hợp đồng vay.
Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo. Cách tính lãi thực tế của từng ngân hàng có thể khác nhau (số ngày thực tế trong tháng/năm, phí kèm theo...), vui lòng đối chiếu hợp đồng vay chính thức khi quyết định.